جشنواره جابربن حیان (پروژه های علمی دانش آموزی)
 
نويسندگان
پيوندهای روزانه

نکاتی برای داوران جشنواره جابربن حیان

 

 

اگرچه جدی ترین دلیل حضور شما در نمایشگاه علمی به عنوان " داور " کمک به انتخاب پروژه هایی است که شایسته دریافت جایزه هستند اما یک داور خوب ، می داند که نمایشگاه علمی تجربه ای مهم و به یاد ماندنی در زندگی تمام شرکت کنندگان است و اودر رقم زدن این خاطره نقش مهمی را بر عهده خواهد داشت . پس لطفا حداکثر تلاش خود را به کار بگیرید تا همه شرکت کنندگان ( اعم از اینکه برنده شوند یا نشوند ) تجربه حضور در نمایشگاه علمی را به عنوان خاطره ای مثبت در زندگی خود به یاد بیاورند .
وقتی یک نمایشگاه علمی را داوری می کنید به یاد داشته باشید که اغلب دانش آموزان هرگز در طول زندگی خود با فرد متخصصی به نام " داور " مواجه نشده اند و بسیاری از آنها هنوز از این فکر که توسط شخص دیگری مورد پرسش و قضاوت قرار بگیرند هراس دارند ، پس این برعهده شماست که به دانش آموزان کمک کنید احساس آرامش و اطمینان خاطر داشته باشند . بادنبال کردن چند قانون ساده می توانید نقش خود را در این زمینه ایفا کنید و ثابت کنید که نمایشگاه علمی می تواند یک تجربه لذت بخش برای کودکان باشد .  

نمایش عدالت در رفتار

به عنوان یک داور بسیار مهم است که به دانش آموزان نشان دهید که هم آدم منصف و هم باسوادی هستید . انصاف و عدالت شما با چند عمل ساده نشان داده می شود :

·        باید وقت تقریبا یکسانی را برای هر دانش آموز صرف کنید .

·        باید خوب به توضیحات دانش آموز در باره پروژه اش گوش کنید .

·  سوالاتی که از دانش آموز می پرسید باید به این منظور باشد که  اطلاعات بیشتری در باره پروژه و اینکه آن را چگونه انجام داده کسب کنید نه آنکه او را خجالت زده کنید یا بترسانید .

 این نکات ساده به نظر می رسد اما رعایت نکردن آنها می تواند شما را به چالش بکشاند .

پرسیدن سوال

بهترین ابزار شما در داوری توانایی شما در پرسیدن سوالات است . به آنچه دانش آموز باید در باره پروژه خودش بداند فکر کنید . با این فکر می توانید سوالاتی را مطرح کنید که دانش آموز می تواند پاسخ آنها را بدهد و گفتگوی خودتان را با او حداقل 10 دقیقه ادامه دهید . در اینجا به سوالات گوناگونی که دانش آموز بسته به نوع پروژه خود باید بتواند به آنها پاسخ دهد اشاره می شود :

*        چگونه به ایده این پروژه دست پیدا کردید ؟

*       از تحقیقات زمینه ای خود چه چیزهایی یاد گرفتید ؟

*        ساخت دستگاه ها چقدر زمان برد ؟

*  چقدر طول کشید تا آزمایشات خودتان را انجام دهید ؟ ( گیاه خود را رشد دهید ، نتایج خود را جمع آوری کنید )

*        آزمایشات خود را چند بار تکرار کرده اید ؟

* آیا آزمایشات خود را تحت شرایط یکسانی انجام داده اید مثلا شرایط دمایی یکسان ، روزهای مساوی و یاشرایط نوری یکسان ؟

*        آیا وسیله ای که ساخته اید کار می کند ؟

*  منظور شما از این اصطلاح چیست ؟(اصطلاحات تخصصی یا فنی که دانش آموز به کار     می برد )

*  آیا فکر می کنید دانش یا تکنیکی که شما به آن پرداخته اید کاربردی در صنعت دارد ؟

*  این پروژه را از چه زمانی شروع کردید و یا اینکه امسال چقدر روی آن کار کرده ید ؟          ( بعضی از دانش آموزان پروژه های برنده شده ی سال قبل خود را با کمی ارتقاء به نمایشگاه می آورند )

*  آیا حوزه هایی وجود دارد که در پروژه به آن نپرداخته اید اما به نظرتان مهم هستند ؟

*        چقدر از دیگران کمک گرفته اید ؟

*        نمودارهایتان نمایانگر چه چیزی هستند ؟

*  هنگامی که آزمایش خودتان را انجام می دادید با چه مسائل و مشکلاتی مواجه شدید و چگونه آنها را رفع کردید ؟

*  مهمترین نکات جالب توجه (سه نکته) که شما در موقع انجام این پروژۀ علمی یادگرفته اید کدامند ؟

*  انجام چه پژوهش های بیشتری را در آینده در مورد این پروژۀ علمی پیش بینی نموده اید و یا تمایل به انجام آن دارید ؟ ( تحقیقات بعدی شما )   

 ( توجه : این پیشنهادات تنها برای حفظ گفتگو با دانش آموز بود و ممکن است شما با توجه به نوع پروژه دانش آموز سوالات مفید تری را پیدا کنید. )

ممکن است با توجه به آنچه که شما طی سالها تجربه به دست آورده اید برای موضوع ارائه شده یک راه حل بدیهی وجود داشته باشد که دانش آموز به آن عمل نکرده است . در این گونه موارد یکی از انواع سوالاتی که باید از آن پرهیز کنید این است : " چرا فلان کار را نکردی ؟ " چرا که با این رویکرد در پرسش ، دانش آموز متوجه نخواهد شد که چرا چنین سوالی از او می پرسید . در این گونه مواقع طرح سوالات کاوشگرانه برای تحریک فرایند فکر کردن دانش آموز مفیدتر هستند و مطمئنا قصد شما را بهتر به او تفهیم می کنند . سوالاتی از این دست : " آیا می توانستی فلان کار را انجام دهی ؟ " یا " فکر می کنی اگر فلان کار را انجام می دادی چه اتفاقی می افتاد ؟ " طرح این عبارات در پرسش ، دانش آموز را وادار می کند که در باره آزمایش خود از زاویه مورد نظر شما فکر کند و این سوال می تواند نهایتا به یک تجربه مثبت برای او تبدیل شود .

هدایت بحث

گاهی اوقات با پروژه ای برخورد می کنیم که در حوزه تخصصی برای ما کاملا آشناست اما دانش آموز به درستی آن را درک نکرده است . بعضی از دانش آموزان دچار برداشت های غلط می شوند ، یا یک شاخص کلیدی را در داده هایشان نادیده می گیرند ، نتیجه گیری آنها غلط از آب در می آید یا برخی از اصول پیش پا افتاده را مورد توجه قرار نمی دهند و یا نمی فهمند . چنین  موقعیت هایی می تواند یک داور را وسوسه کند که فوراً اطلاعات خود را در اختیار دانش آموز بگذارد تا به او بفهماند که در جریان این پروژه چه اتفاقی افتاده و یا باید می افتاده است .در این موارد گاهی مشاهده می شود که برخی از داوران باذوق و شوق شروع به سخنرانی و اظهار فضل می کنند غافل از اینکه شاید دانش آموز فرصت طلبی کند و گوش بایستد تا اظهارات او را حفظ کند  . قبل از اینکه چنین کاری کنید لطفا در نظر داشته باشید که این گونه دانش آموزان  باهوشند و ممکن است دقیقا اظهارات شما را به شکل طوطی وار  به داور بعدی بازگو کنند .

شاید بهترین راه این باشد که با سوالاتتان دانش آموز را به پاسخ درست هدایت کنید ولی لطفا جواب ها را به او نگویید . اگر هم دیدید واقعا مجبورید که مستقیما توضیح دهید ، تا آخرین لحظه فعالیت داوران یعنی تازمانی که مطمئن شوید گفته هایتان توسط دانش آموز به داوران بعدی منعکس نمی شود  جواب ها را نزد خود نگهدارید و بعد بازگو کنید .
ممکن است تمایل داشته باشید که شماره تماس یا ایمیل خود را به دانش آموز بدهید تا در رابطه با پروژه اش بعد از نمایشگاه با او بحث کنید.

به یاد داشته باشید که بحث شما هم باید در جهت اهداف نمایشگاه علمی باشد تا دانش آموز را در مسیر اکتشاف حقایق قرار دهد .

1- گفتگوی شما باید شبیه بحث با یک همکار محقق باشد که در انجام تحقیق خود به مشکلاتی برخورد کرده است و می خواهید با مشارکت هم به راه حل های مناسب دست پیدا کنید .

2- دانش آموز باید بیشترین سهم را در این گفتگو داشته باشد .

3- دانش آموز را تحریک  به سخن گفتن کنید واو را به گونه ای هدایت کنید که خودش نتایج درست را درک و توصیف کند ، چرا که این پروژه دانش آموز است نه شما !

4- دانش آموز را تشویق کنید که آزمایشات بیشتری را ترتیب دهد تا با به دست آوردن نتایج جدید کار خود را بازنگری کند .

در نهایت ، و قتی که با داوران هم گروه خود تبادل نظر می کنید لطفا آنها را از دانش آموزانی که به آنها اطلاعات یا تحلیل هایی ارائه نموده اید مطلع سازید . این کار باعث رعایت جوانمردی در مورد دانش آموزان دیگر خواهد شد که از دانش شما بهره مند نشده اند .

بهبود ارتباط

 چون  شما یک داور هستید ، اغلب دانش آموزان به طور غریزی به چهره شما به دید یک چیز ترسناک نگاه می کنند . هر چه بتوانید این تصور را از بین ببرید بیشتر نشان می دهید که می خواهید به دانش آموز کمک کنید تا کمتر عصبی باشد و بتواند بحث بهتری داشته باشد . دوباره یاد آور          می شویم که رعایت چند نکته ساده می تواند تفاوت های بزرگی را در کارتان ایجاد کند :

1- با دانش آموز ارتباط چشمی داشته باشید

2- اگر دانش آموز کوتاه است و شما قدبلند ، کمی خم شوید یا روی یک صندلی بنشینید تا سطح چشمان شما به او نزدیک شود  .

3- هنگام صحبت دانش آموز سر تکان دهید تا علاقه خود را نشان دهید ( این یک شیوه ارتباطی غیر کلامی و جهانی است )

4- اگر عینک به چشم دارید از پشت شیشه های عینک به دانش آموز نگاه کنید و نه از بالای قاب آن

5- هر گاه  در کار دانش آموز یک ایده ممتاز ، ارائه خلاقانه ای از نتایج در قالب نمودارها ، روش هوشمندانه ای در به دست آوردن نتایج گران قیمت با استفاده از ابزارهای ارزان و یا هر چیز تحسین برانگیز دیگری مشاهده نمودید ، تردید نکنید که باید او را تشویق و تحسین کنید .

6- لحنی را انتخاب کنید که نشانه علاقه و کنجکاوی شما به پروژه دانش آموز باشد و نه تردید و تحقیر

   برای اطمینان از تحقق عدالت ، باید مواظب باشید که بعضی از دانش آموزان وقت شما را انحصاراً در اختیار خود نگیرند . برخی از آنها مثل یک ضبط صوت شروع به حرف زدن می کنند و این ممکن است شما را از تعامل با آنها بازدارد . حال وظیفه شماست که این ارتباط یک سویه را بشکنید و برای این کار هم بهترین ابزاری که در اختیار شماست همان پرسش کردن است . محترمانه با طرح یک سوال حرف او را قطع کنید مثلا : " ببخشید چقدر طول کشید تا آزمایشتان تمام شود ؟ "

سوالاتی از این قبیل بپرسید که هر دانش آموزی بتواند آنها را جواب دهد چرا که در اینجا تنها می خواهید که صحبت های یک طرفه اورا قطع کنید و او را وادار به یک تعامل دوسویه با خود کنید .

شش گام برای یک داوری موفق

1- به یاد داشته باشید که همیشه در نمایشگاه  هوای بچه های کوچکتر را بیشتر داشته باشید . بعضی از پروژه ها حتما بهتر و جالبتر از بقیه آماده و ارائه شده ند اما توصیه های ساده ای را که در این نوشتار به آنها اشاره کردیم به کار  بگیرید تا رعایت انصاف را در مورد همه پروژه ها و دانش آموزان به نمایش بگذارید .

2- از کنار پروژه هایی که ماهرانه ساخته و ارائه نشده اند با شتاب عبور نکنید . مقدار زمان تقریبا یکسانی را برای بررسی هر پروژه صرف کنید . به کودکان نشان دهید که تلاش های آنها ارزنده بوده است .

3- در ابتدا از دانش آموزان بخواهید که خود در باره پروژه هایشان توضیح دهند . کلام آنها را قطع نکنید و قبل از پرسیدن هرگونه سوالی توضیحات آنها را کامل گوش کنید .

4- از به چالش کشیدن دانش آموزان خودداری کنید . شما باید تلاش کنید که میزان فهم دانش آموز از پروژه اش را بسنجید و قرار نیست که اورا به مبارزه بطلبید ، از شور و انگیزه او بکاهید و یا خللی در عقاید و کار او ایجاد کنید .

5- یک لیست استاندارد از سوالات به همراه داشته باشید که از همه دانش آموزان بپرسید . چند نمونه از این سوالات در بخش " پرسیدن سوال " ارائه شده است .

6- به کیفیت کار بها دهید و نه به کمیت آن . یکی از اهداف مهم نمایشگاه علمی ارتقای فهم و کاربرد اصول و تجربیات علمی است . پس دانش آموزانی که سطح بالایی از فهم علمی را به نمایش می گذارند باید نسبت به دیگرانی که فقط وقت زیادی را صرف پروژه خود کرده اند بیشتر مورد تشویق قرار گیرند .  

نکات و هشدارها

·  قبل از اینکه قضاوت را شروع کنید خودتان را به دانش آموز معرفی کنید و اورا به انجام یک مکالمه کوتاه با خودتان ترغیب کنید . این کار کمک می کند که دانش آموز احساس آرامش کند و بدین ترتیب نمایشگاه علمی برای او تجربه ای لذت بخش به همراه داشته باشد.

·  نباید مسئله " رقابت " را در نمایشگاه های علمی و به خصوص برای کودکان کم سن و سال پر رنگ نشان دهید . اینکه در طول سال های تحصیل به بچه ها یاد دهیم که علم را دوست داشته باشند بسیار مهمتر از آن است که آنها را به رقابت تشویق کنیم .

[ ] [ ] [ مدیر ] [ ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

این وبلاگ توسط آرش علایی راهنمای آموزشی جشنواره جابر بن حیان راه اندازی شده است تا به سئوالات و ابهامات احتمالی فرهنگیان محترم و دانش آموزان عزیز در زمینه پروژه های علمی پاسخ داده شود.
موضوعات وب
 
آرشيو مطالب
صفحات دیگر
امکانات وب

parsskin go Up


Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت

.

.

کد متحرک کردن عنوان وب