6 نظریه ای که جهان را تغییر داد

6 نظریه یی که جهان را تغییر داد

 کمتر کسی شک دارد که زندگی امروزی ما متاثر از پیشرفت های شگرف علمی، به ویژه در چند دهه اخیر است. هر چند کاخ شکوهمند علم بسیار رفیع و بلندمرتبه است، اما درحقیقت برپایه چند ستون مستحکم و زیبا بنا شده است که دانشمندان از این ستون ها با نام نظریه یاد می کنند. برای شناخت دقیق تر علم باید با مبانی آن که نظریه است بیشتر آشنا شد. هر چند که دنیای علم انباشته از نظریه های گوناگون است، کتاب «6نظریه یی که جهان را تغییر داد» سعی کرده است با گلچین مهم ترین نظریه ها و بررسی زندگی و وضعیت سیاسی- اجتماعی زمانه پدید آورندگان آن نظریه ها، خوانندگان را با معماری کاخ علم آشنا سازد. گرانش نیوتن، نسبیت اینشتین، سیاهچاله هاوکینگ، رادیواکتیویته کوری، کامپیوتر تورینگ و دی ان ای واتسون و کریک شش نظریه یی است که به زعم پل استراتن جهان را تغییر داده اند.

1- گفته می شود علم تجربی نوین از وقتی بالیدن خود را آغاز کرد که نیوتن توانست با ارائه نظریه گرانش، پدیده های مختلف و به کلی متفاوت از یکدیگر را همزمان تبیین کند. زمانی گفته می شد ماه (و همچنین دیگر اجرام آسمانی) در افلاک سیر می کند و از قوانینی تبعیت می کند که برای همیشه از دسترس بشر دور خواهد ماند. اما نیوتن نشان داد حرکت ماه مشابه فرو افتادن سیب از درخت یا حرکت گلوله توپ است و همه آنها نیز از قوانین زمینی و قابل کشف توسط بشر پیروی می کنند و بدین ترتیب نخستین نمونه های قوانین جهانشمول سر برآورد. هرچند که نظریه گرانش بسیار مهم و ارائه آن برای کسب شهرتی عالمگیر کافی است، اما نیوتن دستاوردهای دیگری نیز داشته است از جمله قوانین حرکت، مفهوم نیرو، ماهیت نور و البته ارائه حساب دیفرانسیل و انتگرال (که زبان ریاضی علم جدید محسوب می شود و نیوتن برای اثبات تقدمش بر لایبنیتس در این زمینه مجادلاتی را با وی به راه انداخت).


2- در نظر مردم عادی اینشتین نمونه عالی یک دانشمند گیج وحواس پرت و خل وضع تمام و کمال است، اما نسبیت نظریه یی به غایت دشوار و دیرفهم است که در جهان فقط 12 نفر از پس درک آن برمی آیند. هر چند اینشتین با ارائه نظریه نسبیت درک بشر از ماهیت جهانی را که در آن زندگی می کند، تعالی بخشید، اما بسیاری وی را به خاطر کشف رابطه
E=MC2 (که به باور آنان عامل ساخت بمب اتمی و مسوول مرگ هزاران نفر بود) سرزنش کردند. اما نسبیت همه سهم اینشتین از علم نیست. وی در شکل گیری یکی دیگر از شاخه های فیزیک نوین با عنوان کوانتوم نیز نقش داشت، اما هنگامی که این شاخه نورسته فیزیک با تلاش دیگر فیزیکدانان به بار نشست، وی به مخالفت با بسیاری از معانی ضمنی آن پرداخت و نارضایتی اش را از ماهیت غیرقطعی و احتمالاتی کوانتوم بیان کرد.


3- هرچند هاوکینگ شهرتش را مدیون سخت کوشی و تلاش برای درک جهان هستی در بزرگترین مقیاس هاست، اما اگر بخواهیم بی طرفانه قضاوت کنیم باید بپذیریم وی این بخت را داشته است که دقیقاً زمانی پا به عرصه بگذارد که علم محبوب وی (کیهان شناسی)، در مراحل ابتدایی خود بود و وی توانست به بهترین شیوه نقش خود را در تکوین و تکامل این علم ایفا کند. دیدن دانشمندی در صندلی چرخدار که توانایی انجام هیچ کاری را ندارد (حتی سخن گفتن)، برای مردم عادی بسیار شگفت انگیز بود و هنگامی که درمی یافتند وی سرگرم حل دشوارترین معماهای کیهان (از جمله سیاهچاله ها با آن خواص شگفت انگیز) است که حتی بزرگترین دانشمندان غیرمعلول هم از حل آنها ناتوانند، بر تعجبشان افزوده می شد. به این ترتیب بود که هاوکینگ موضوع کتاب های علمی و فیلم های آموزشی شد.


4- بسیاری کوری را استثنایی ترین زن قرن بیستم می دانند، اما اگر بخواهیم جانب انصاف را نگه داریم: باید اذعان کنیم وی یکی از برترین دانشمندان همه دوران هاست، چرا که وی یکی از معدود دانشمندانی است که دو بار جایزه نوبل گرفته است. یک بار به تنهایی و یک بار به همراه همسرش پی یر کوری. اما این تمام افتخار خانواده نیست، چراکه دخترش ایرن نیز به همراه همسرش برنده جایزه نوبل شد. به همین دلیل وی الهام بخش زنان بسیاری شد که تصمیم داشتند در دنیای نوین قرن بیستم جایگاه مناسبی برای خود کسب کنند. البته دختر دیگر ماری (که روزنامه نگار بود) با نوشتن زندگینامه یی از مادری که به تنهایی دو دخترش را بزرگ کرد، اما خللی در تصمیم و عزمش ایجاد نشد، گوشه یی از فداکاری های زنی را که در هر دو نقش (به ظاهر متفاوت مادر و دانشمند) خوش درخشید، عرضه کرد.



5- اختراع کامپیوتر را بسیاری بزرگترین دستاورد بشری در همه دوران ها می دانند و به همین دلیل نیز برای تاکید بر نقش کامپیوتر در زندگی بشر، تاریخ را به دو بخش پیش از کامپیوتر و پس از کامپیوتر تقسیم می کنند، اما واقعیت آن است که ساختن ابزاری که بتواند محاسبه کند از بزرگترین رویاهای بشر در تمام دوران ها بود. ابداع چرتکه، خط کش محاسبه و ساعت محاسبه نیز در همین راستاست، اما این تورینگ است که با نوشتن مقاله یی، مبنای نظری کارکرد کامپیوترها و همچنین محدودیت های آن را شرح می دهد.



6- زیست شناسی پیش از کشف ساختار دی ان ای صرفاً مجموعه یی عظیم از دانستنی ها و معلومات بود، بدون آنکه وجود ارتباطی، این مجموعه را به علم به تعریف امروزی آن تبدیل کند. اما هنگامی که واتسون و کریک توانستند واحدهای سازنده حیات را درک کند غبارها به کناری رفت و دانش نوپای زیست شناسی مولکولی شکل گرفت. هر چند این دانش نیز همانند فیزیک (به دلیل توانایی ها و امکاناتی که در اختیار بشر گذاشته است) یک بار دیگر پرسش های دشوار فلسفی را مطرح کرده است، زیرا به نظر می رسد باز هم علم از اخلاق پیشی گرفته است.

 

 


 منبع : انتشارات مازیار

+نوشته شده در ساعت توسط مدیر